کتاب مجموعه قصه‌های شاهنامه جلد 6 بهرام و گردیه افق

زنان در قصه‌های شاهنامه حضور جدی و پررنگ دارند. نشانه‌های حضور و میزان تأثیرگذاری آن‌ها در هر داستان متفاوت است. انسان‌هایی صاحب‌نظر، وفادار، خردمند هنرمند و گاه فتنه‌انگیز که از نظر زیبایی، پاکدامنی و خردورزی با زنان در حماسه‌های دیگر تفاوت دارند.

زنان در شاهنامه؛ حضوری فراتر از نقش‌های سنتی

شخصیت‌های زن شاهنامه نقش‌آفرینی‌های متفاوتی دارند. مانند مادر بودن، همسر بودن، جنگاور بودن و شهربانو بودن. فردوسی این نقش‌ها را از نقش‌های واقعی زنان در زمانه‌ی خودش گرفته است.

استقلال و تأثیرگذاری شخصیت‌های زن در شاهنامه باعث می‌شود که بزرگان برای مشورت و راهنمایی گرفتن به آن‌ها مراجعه کنند. 

گردیه؛ خواهر، جنگاور و مشاور سیاسی

گردیه خواهر بهرام یکی از زنان شاهنامه است که در نقش مشاور برادرش معرفی می‌شود. او و گردآفرید تنها زنان جنگجوی فردوسی‌اند.

گردیه خردمند و زیرک است و شخصیت پیچیده‌ای دارد. او هم‌زمان سه نقش دارد: خواهری دلسوز، سیاستمداری دوراندیش و فرمانده‌ی جنگ. گردیه زنی است که زره می‌پوشد و لشکر را فرماندهی می‌کند.

آتوسا صالحی داستان بهرام و گردیه جلد 6 از مجموعه‌ی قصه‌های شاهنامه را از نگاه این زن جسور و شجاع روایت می‌کند.

روایت داستان بهرام و گردیه در بازنویسی آتوسا صالحی

داستان با نگرانی‌های گردیه برای برادر آغاز می‌شود؛ بهرام می‌خواهد به جنگی نابرابر برود و خواهر نگران است که او با 12 هزار سپاهی چگونه می‌تواند با 120 هزار مرد جنگی مبارزه کند؟ آیا زنده برمی‌گردد؟

گردیه‌ی نگران مدام این هراس را دارد که با مرگ تلخ برادر روبه‌رو شود، اما بهرام پیروز از جنگ برمی‌گردد و پیروزی‌ را جشن می‌گیرند. تا اینکه پیکی با یک چرخ نخ‌ریسی از طرف هرمز می‌رسد. چرخ نخ‌ریسی فقط یک هدیه نیست؛ نمادی از تحقیر و دعوت به کناره‌گیری از جنگ است. بهرام متوجه می‌شود هرمز از او کینه به دل گرفته و خشمگین می‌شود.

تقابل بنیادین در شاهنامه: خرد در برابر خشم

گردیه فقط یک خواهر نگران نیست؛ او نماینده‌ی خرد زنانه در جهان حماسی است. درحالی‌که مردان داستان اسیر خشم و غرورند، او صدای تعقل و آینده‌نگری است.

گردیه با خطابه‌های ضدجنگ تلاش می‌کند تا بهرام را از مبارزه با هرمز منصرف کند، اما بهرام که سراپا خشم و انتقام است، سودایی ندارد مگر نبرد با هرمز!

تقابل میان گردیه و برادرش تقابل دو نیروی بنیادین شاهنامه است: خرد در برابر خشم. فردوسی بارها نشان می‌دهد که سقوط پهلوانان نه به‌خاطر ضعف جسمانی بلکه به دلیل عدم‌توجه به صدای خرد است.

بازخوانی اسطوره از زاویه دید زنانه برای نوجوانان

داستان بهرام و گردیه از مجموعه‌ی قصه‌های شاهنامه کتابی مهم است که از زاویه‌ی دید زنانه نوشته شده و اسطوره‌ای کهن را با یک بازخوانی جدید از نگاه شخصیتی فرعی برای نوجوانان روایت می‌کند.

گردیه نشان می‌دهد که قدرت همیشه در شمشیر نیست؛ گاهی در زبانی است که می‌کوشد جنگی را آغاز نشود. او صدایی است که تاریخ اغلب نادیده می‌گیرد، اما فردوسی آن را جاودانه کرده است‌.

شخصیت‌هایی مانند گردیه، گردآفرید، تهمینه یا فرنگیس نشان می‌دهند که ساختار قدرت در شاهنامه تک‌صدایی مردانه نیست، بلکه نظامی گفت‌وگومحور میان خرد زنانه و کنش مردانه است.