کتاب مجموعه قصه‌های شاهنامه چهار جلد سخت با قاب افق

روایت‌های خلاقانه از متون کهن

روایت‌های آتوسا صالحی از شاهنامه‌ی فردوسی بازنویسی خلاقانه‌ای از درخشان‌ترین متن ادبی زبان فارسی است که نشر افق با تصویرگری نیلوفر میرمحمدی منتشر کرده.

بازنویسی به معنای بازگفتن یک متن کهن یا دشوار به زبانی ساده‌تر، روان‌تر و متناسب با سطح درک مخاطب جدید است، بدون آنکه هسته‌ی اصلی روایت، خط داستانی و پیام بنیادین آن دگرگون شود.

در مجموعه‌ی قصه‌های شاهنامه، آتوسا صالحی به اصل اثر وفادار مانده است. شخصیت‌ها، رویدادهای اصلی و فضای کلی هر داستان حفظ شده، اما زبان و شیوه‌ی بیان تغییر کرده است. او فقط متن اصلی را کوتاه یا خلاصه نکرده است. این بازنویسی اثری تخصصی و خلاقانه است که فضای تاریخی و فرهنگی اثر را منعکس کرده و با توجه به روان‌شناسی مخاطب امروزی نوشته شده است.

خواندن شاهنامه به‌خاطر واژگان، ترکیب‌ها و ساختارهای آن برای نوجوانان دشوار است. اگر متن اصلی در اختیار آن‌ها قرار گیرد، احتمال دارد از نظر عاطفی و ذهنی با شاهنامه ارتباط برقرار نکنند. برای همین بازنویسی آتوسا صالحی از قصه‌های شاهنامه پلی میان میراث ادبی و ذهن نوجوان امروز است.

ویژگی‌های قصه‌های شاهنامه برای نوجوانان

آتوسا صالحی در مجموعه‌ی قصه‌های شاهنامه از زبان روان و ساده استفاده کرده و داستان‌ها را به نثر نوشته، درعین‌حال روح شاعرانه‌ی اثر اصلی را هم حفظ کرده است. جمله‌ها کوتاه‌، شفاف‌ و متناسب با سطح درک نوجوان است. برای همین خواننده‌ موقع خواندن کتاب‌های این مجموعه از ترکیب‌های ادبی و تصویرهای خیال‌انگیز لذت می‌برد.

وقتی بازنویسی درست و اصولی باشد، خط سیر داستان تغییر نمی‌کند. شخصیت‌ها دگرگون نمی‌شوند و پیام اخلاقی و حماسی داستان حفظ می‌شود. آتوسا صالحی با وفاداری به اصول بازنویسی درست فقط شیوه‌ی روایت را در این 12 داستان تغییر داده و سعی کرده هر قصه را از نگاهی نو و تازه روایت کند. در داستان ضحاک، بنده‌ی ابلیس وظیفه‌ی روایت را به ارمایل و کرمایل، آشپزهای دربار، سپرده است یا داستان اسفندیار رویین‌تن را از زبان پسرش تعریف می‌کند.

آتوسا صالحی با نوشتن این مجموعه می‌خواست به نوجوانان نشان بدهد که شاهنامه سرشار از احساس، تردید، انتخاب‌های اخلاقی، عشق، وفاداری و خطاهای انسانی است. برای همین به‌جای تمرکز بر نبردها، لایه‌های انسانی را پررنگ‌تر کرد تا مخاطب بتواند با قهرمان‌ها همانندسازی کند و آن‌ها را دور از دسترس نبیند.

برای نمونه، رستم در داستان رستم و سهراب یک پهلوان شکست‌ناپذیر نیست، بلکه انسانی است که اشتباه می‌کند. زال در داستان فرزند سیمرغ تجربه‌ی طردشدگی و پذیرش را پشت سر می‌گذارد. انتخاب این زاویه‌دید باعث می‌شود نوجوان شاهنامه را صرفاً حماسه‌ای فانتزی نبیند، بلکه آن را تجربه‌ای انسانی تلقی کند.

آتوسا صالحی در بازنویسی قصه‌های شاهنامه به نیازهای روانی و هویتی نوجوان توجه کرده است. برای همین هر قصه بستری است که امکان تفکر و گفت‌وگو درباره‌ی مفاهیمی مانند هویت، شجاعت، مسئولیت‌پذیری، تاب‌آوری و انتخاب‌های اخلاقی را فراهم می‌کند. برای نمونه، عشق در داستان بیژن و منیژه یک احساس سطحی نیست، بلکه نیرویی است که قهرمان‌ها را به انتخاب، مسئولیت‌پذیری، عبور از ترس و ایستادگی در برابر پیامدهای تصمیم‌هایشان وادار می‌کند. برای همین نوجوان می‌تواند با تعمیم موقعیت‌های داستانی برای مسئله‌های شخصی خود راه‌حل پیدا کند.

چرا نوجوانان قصه‌های شاهنامه نشر افق را بخوانند؟

مجموعه‌ی قصه‌های شاهنامه که نشر افق منتشر کرده است، داستان‌هایی زنده و معنادار برای نوجوانان بالای 12 سال، والدین، معلمان و بزرگسالانی است که شاهنامه را نخوانده‌اند، ولی دوست دارند شروع کنند.

اگر دوست دارید از پشت‌صحنه‌ی شکل‌گیری مجموعه‌ی قصه‌های شاهنامه بیشتر بدانید، خواندن مقاله‌ی 7 حقیقت درباره‌ی قصه‌های شاهنامه را از دست ندهید.